Chapter 1

Malamig na simoy ng hangit dala ng gabi at tunog ng umaandar na mga sasakyan ang gumising sa mahimbing kong tulog. Bahagya kong inilinga linga ang paningin ko sa paligid kasama na ang mga kasama kong sakay din ng jeep.

"Inay na saan na ho tayo?" tanong ko sa aking ina na katabi ko't kandong ang dalawa kong nakababatang lalaking kapatid.

"Kakalagpas lang natin ng ikatlong bundok mula sa maynila" sagot ni inay sa akin saka muling pumikit na tila pinahihiwatig na inaantok siya kaya wag ko siyang kausapin.

Nanatili na lang akong nakadungaw sa bintanang nasa likuran ko upang makita ko ang daan patungo sa destinasyon namin na sa totoo lang ay hindi ko alam.

"Mama para ho!" pasigaw na wika ni inay sa mamang driver. Itinigil ng mamang driver ang jeep saka kami bumaba dala dala ang mga gamit namin. "Ikaw bata ka, alam mo ng natutulog ako bakit hindi mo agad pinara, ayan nakalagpas tuloy tayo" pagalit niya sa akin.

Grabe hindi ko naman alam yung lugar paano ko ipapara? Si inay talaga oh!

Matapos ang pagkahaba habang paglalakad ay narating na namin nila inay ang isang munting bahay na walang ilaw.

"Hala pasok na mga anak" utos ni inay sa amin habang pinaflashlightan ang loob ng bahay.

"Inay, bakit ho tayo nandito sa pangit na bahay?" tanong ni Lunar matapos makapasok at luminga linga.

"Ang baho dito inay, uwi na tayo" singit pa ni Solar na nakatakip pa ang ilong gamit ang dalawang kamay.

Hay nako, ang mga nakababatang kapatid ko talaga pero tama nga naman sila, napakapangit ng bahay at talagang may amoy.

"Mga anak, ito na ang magiging bahay natin" sagot ni inay na nakapagpalaglag ng mga panga namin.

"Paki-ulit nga inay" sabi ni Lunar na lumapit pa kay inay.

"Ito na ang bahay natin" ulit naman ni inay.

"Pakisampal nga ako ate" utos pa niya sa akin matapos niyang makalapit sa akin.

"Ang arte mo totoy, maglinis na lang tayo para mawala ang bantot nitong bahay" suhestyon ko saka ko inilabas ang kandila sa bag ko. Sinindihan ko ang isang pirasong may katabaang kandila saka ko itinayo sa puwetan ng baso at ipinatong sa sahig.

Marahan akong umupo sa di gaanong maduming parte ng bahay at doon nagkalkal ng gamit ko.

"Ate, ayoko dito" pabulong na sabi akin ni Solar matapos umupo sa sahig katabi ko.

"Di ako tatagal sa amoy taeng bahay na ito" singit pa ni Lunar.

"Tigilan mo nga yang kaartehan mo Lunar" binatukan ko siya na ikinareklamo niya. "At ikaw Solar, ito na ang bahay natin, aayusin natin ito pero sa ngayon matulog muna kayo sa nilalatag ni inay na banig"

Nakasimangot man, ay sumunod din sa akin ang mga kapatid ko.

"Isha anak, matulog ka na rin, bukas na tayo mag asikaso ng mga gamit" tinapik tapik ako ni inay sa balikat saka niya isinara ang pintuan.

"Inay, paano mo nga pala nakuha itong bahay? I mean pwede ba talaga tayong tumira dito?" tanong ko dahil sa totoo lang, sawang sawa na akong mapalayas. Simula't sapol kasi ay NPA kami o no permanent address kaya hindi na bago sa amin ang mapaalis sa tinitirahang bahay.

"Dating bahay ito ng mga magulang ng kaibigan" sagot niya. "Mabuti nga at nagkita kami sa palengke noong isang araw at naisip niyang patirahin tayo dito tutal wala na naman daw tumitira"

Bahagya akong tumango tango sa kwento ni inay saka ako humiga katabi ng mga kapatid ko. "Matulog na tayo" sabi niya saka humiga at hinipan ang kandila.

Kinaumagahan, maaga akong ginising ni inay para maglinis. Kuskos dito, punas dito, walis dyan ang ginawa ko buong umaga kasama si inay. Hindi na nga namin naisip magkape o kumain muna ng tinapay bago kumilos dahil nagtitipid kami ng pera. Matapos kasi naming mapaalis sa tinitirahan namin sa maynila ay nawalan na rin ng trabaho si inay.

"Isha, bumili ka nga muna ng trenta pesos na kanin at limang pirasong chichirya dyan sa kalapit tindahan, nagugutom na ang mga kapatid mo" utos ni inay na agad ko naman tinugon.

Wala pa man akong ligo ay lumabas na ako ng bahay at nagtungo sa tindahan na may kalapit na karendirya.

"Magandang umaga ho, pabili nga ho ng lima nitong tigpipisong chichirya" turo ko sa bibilhin kong chichirya.

"Ito na ineng oh" kasabay ng pagkabigay ni manang ng binibili ko ay napansin kong nakatingin sa akin ang ilang kalalakihan sa may gilid ko. "Bago ka dito ineng, ano? Ngayon lang kita nakita rito eh"

"Opo" sagot ko saka siya tumango tango kaya lumipat na ako sa katabing karendirya at bumili ng kanin. "Inay nandito na ako" bungad ko pagpasok ko ng bahay.

"Kumain na kayo dyan, nahugasan ko na iyang mga pinggan na nandyan" matapos niya iyang sabihin ay hinanda ko na ang mga pagkain.

"Mabuti may tubig tayo inay" wika ko habang sabay sabay kaming kumakain.

"Mabait ang kapit bahay natin, pinayagan niya akong kumuha ng tubig sa kanya habang wala pa tayong tubig" kwento niya.

"Wag ka mag-alala inay, gagawa ako ng paraan para makapagtrabaho at hindi matigil sa pag-aaral sila Lunar at Solar, ayoko namang kasing tumigil sila ngayong mag gre-grade 2 pa lang sila" nakangiti kong sabi.

"Pasensya na anak ha, ang bata bata mo pa pero kailangan mo ng tumulong sa akin magpalaki ng mga kapatid mo" madramang sabi ni inay.

"Ang drama inay, wag ka ngang ganyan" singit ni Lunar na panay ang subo ng kanin.

"Wag kang umepal sa usapan ng matatanda" pagalit naman ni Solar sa kakambal.

"Hindi naman ako umeepal, sinasabi ko lang" depensa naman niya.

"Oh wag na mag-away, kayo talaga" saway ko sa dalawa.

"Pagkatapos kumain, maligo na kayong dalawang kambal at lumabas muna pero wag lalayo, tatapusin lang namin ni ate nyo ang paglilinis dito" kanya kanyang pagsang ayon naman ang ginawa ng kambal sa sinabi ni inay. Maya maya pa'y natapos na kaming kumain at gaya ng sabi ni inay, naligo't lumabas agad ang kambal saka kami nagsimulang maglinis muli.

"Inay, kung hindi siguro ako nahinto sa pag-aaral ko, kolehiyo na sana ako no?" biglang kumento ko habang nagwawalis.

"Pasensya na talaga anak kung kinailangan mong mahinto sa pag-aaral mo, alam mo naman ang sitwasyon natin, simula noong namatay ang ama ninyo ay naghirap tayo" napabuntong hininga si inay saka nagpunas ng pawis.

"Alam ko naman iyon inay, naisip ko lang na kung nakatapos siguro ako kahit ng highschool ay mas malaki ang posibilidad na makakakuha ako ng trabahong malaki ang sahod at matutulungan ko na kayo" sagot ko.

"Inay, may naghahanap ho sa iyo" napalingon kami bigla sa sigaw ni Solar. Agad lumabas si inay sa labas upang makita ang naghahanap samantalang ipinagpatuloy ko naman ang paglilinis.

Hay. Sana lang kaya kong tulungan ang inay sa pagpapalaki ng mga kapatid ko gaya ng sabi ko sa kanya.